21/8/2007
Ο υπουργός Ανάπτυξης Δημήτρης Σιούφας, ο υφυπουργός Ανάπτυξης Γιάννης Παπαθανασίου και ο γενικός γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας καθηγητής Γιάννης Τσουκαλάς εγκαινίασαν σήμερα το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» του Αστεροσκοπείου Αθηνών στον Χελμό του νομού Αχαΐας.
Στα εγκαίνια παρευρέθησαν ο γενικός γραμματέας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας Σπύρος Σπυρίδων, ο δήμαρχος Καλαβρύτων Θανάσης Παπαδόπουλος, ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας ακαδημαϊκός Δημήτρης Νανόπουλος, ο πρόεδρος του Αστεροσκοπείου Αθηνών Χρήστος Ζερεφός, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας Χρήστος Γούδας, ερευνητές, εκπρόσωποι της εταιρείας Zeiss και πλήθος κόσμου. Τα εγκαίνια ευλόγησε ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιος.
Στην ομιλία του ο υπουργός Ανάπτυξης Δημήτρης Σιούφας τόνισε τα εξής:
«Βρισκόμαστε εδώ μαζί με τον υφυπουργό Ανάπτυξης Γιάννη Παπαθανασίου και το γενικό γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας, καθηγητή Γιάννη Τσουκαλά για δεύτερη φορά σε ένα χρόνο. Το 2006 ήμασταν εδώ για να δούμε την πορεία του έργου. Και τώρα για τα εγκαίνια λειτουργίας του τηλεσκοπίου «Αρίσταρχος». Του μεγαλύτερου τηλεσκοπίου της Χώρας μας. Ενός από τα πλέον σύγχρονα της Ευρώπης. Με το νέο τηλεσκόπιο συνεχίζεται στον 21ο αιώνα η μακρά παράδοση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Η παράδοση που ξεκίνησε το 1846 με δωρεά του Βαρώνου Σίμωνος Σίνα. Δικαίως το τηλεσκόπιο βαπτίστηκε «Αρίσταρχος» προς τιμήν του πρώτου αστρονόμου που πρότεινε το ηλιοκεντρικό σύστημα πολλούς αιώνες πριν από τον Κοπέρνικο.
Από την πρώτη στιγμή που αναλάβαμε την ευθύνη για τη διακυβέρνηση του Τόπου, η Ελληνική Πολιτεία αγκάλιασε τις προσπάθειες των αστρονόμων για τη δημιουργία του Αστεροσκοπείου Χελμού κοντά στην ιστορική και μαρτυρική πόλη των Καλαβρύτων. Και αυτό γιατί η σύγχρονη αστρονομία δεν είναι μια εξώκοσμη επιστήμη για τη μελέτη των μακρινών άστρων και των γαλαξιών. Είναι μια επιστήμη που βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας. Και αυτό επισημαίνεται στην πράξη από τις τεχνολογικές κατασκευές των αστρονόμων. Όπως, επίσης, και από τη συμβολή τους στην επιστήμη των υπολογιστών. Αλλά και από τη συμβολή τους στην κατασκευή προηγμένων οπτικών και ηλεκτρονικών οργάνων, που είναι προϋποθέσεις απαραίτητες για την αξιοποίηση του τηλεσκοπίου και την καταγραφή της πληροφορίας που μας έρχεται από το στερέωμα. Όλα αυτά είναι μέρος της εφαρμοσμένης επιστήμης. Τα επιτεύγματά τους, αν και ξεκινούν από το χώρο της αστρονομίας, βρίσκουν άμεσες εφαρμογές σε πολλούς τομείς των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, μεταξύ των οποίων και στην ιατρική επιστήμη. Είναι άλλωστε γνωστή η πρωτοποριακή συμβολή της αστρονομίας σε προηγμένες διαγνωστικές συσκευές.
Το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» είναι ένα από τα πιο σύγχρονα στον Κόσμο και έγινε πραγματικότητα με τη χρηματοδοτική συμβολή και της ΕΕ.
Το πρόγραμμα αυτό ξεκίνησε το 1996. Το 1998 έγινε Διεθνής Διαγωνισμός και η κατακύρωσή του στην εταιρία Carl Zeiss Jena. Η αρχική θέση εγκατάστασης στην πρόταση εκείνη ήταν το Κρυονέρι Κορινθίας στις εγκαταστάσεις του οποίου λειτουργεί και άλλο μικρότερο τηλεσκόπιο. Τελικά όμως, το 2001 για λόγους ποιότητας των παρατηρήσεων αποφασίστηκε να γίνει η εγκατάσταση στο Χελμό στη θέση που βρίσκεται σήμερα.
Η εταιρία Carl Zeiss από την κατακύρωση του διαγωνισμού ξεκίνησε την κατασκευή του τηλεσκοπίου, το οποίο είχε προγραμματιστεί να τοποθετηθεί το 2001. Επειδή όμως οι εργασίες στα κτίρια υποδοχής δεν είχαν αποπερατωθεί,
το τηλεσκόπιο εγκαταστάθηκε τελικά το 2004.
Το Σεπτέμβριο του 2004 ξεκίνησαν οι πρώτοι έλεγχοι αξιοπιστίας του τηλεσκοπίου, ενώ ταυτόχρονα η διοίκηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών με σκληρές διαπραγματεύσεις με την εταιρία Zeiss επέτυχε τη βελτίωση των χαρακτηριστικών του τηλεσκοπίου «Αρίσταρχος».
Ως υπουργός Ανάπτυξης αναγνώρισα από την πρώτη στιγμή τη σημασία του έργου αυτού για την ελληνική επιστημονική κοινότητα και προσπάθησα με όλες μου τις δυνάμεις να το στηρίξω ποικιλοτρόπως. Το έργο απαιτούσε στήριξη σε επίπεδο υποδομών, οι οποίες έπρεπε να γίνουν με εθνικούς πόρους, αλλά και στήριξη του Ινστιτούτου Αστρονομίας και Αστροφυσικής, στο οποίο θεσμικά ανήκει το τηλεσκόπιο.
Το πρώτο αναγκαίο έργο ήταν η διάνοιξη του δρόμου από το Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων μέχρι την κορυφή του Χελμού στην οποία βρισκόμαστε τώρα. Όλοι άλλωστε θυμόμαστε ότι ο δρόμος αυτός για πολλά χρόνια, ήταν σε τραγική κατάσταση.
Το δεύτερο σημαντικό βήμα, απόλυτα αναγκαίο για την εύρυθμη λειτουργία του τηλεσκοπίου, ήταν η ηλεκτροδότηση του Αστεροσκοπείου από τη ΔΕΗ, την οποία και συγχαίρω. Και αυτό ήταν ένα έργο ιδιαίτερα δαπανηρό λόγω της μορφολογίας του εδάφους. Η ηλεκτροδότηση ολοκληρώθηκε μόλις πριν από λίγες ημέρες χάρις και στις προσπάθειες των στελεχών της ΔΕΗ.
Η τρίτη συμβολή μας ήταν η οικονομική στήριξη του Ινστιτούτου Αστρονομίας και Αστροφυσικής, ώστε να ανταποκριθεί στο δύσκολο έργο της υποστήριξης του τηλεσκοπίου, και να μπορέσει να εκπληρώσει τα διεθνή ερευνητικά προγράμματα στα οποία είναι ενταγμένο το τηλεσκόπιο. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η οποία χρηματοδότησε το έργο, διέθεσε γύρω στα 5.000.000 ευρώ. Επιπλέον, στα τρεισήμισι αυτά χρόνια, διαθέσαμε και περίπου 4.000.000 ευρώ από εθνικούς πόρους.
Οφείλω στο σημείο αυτό να υπογραμμίσω και τη συμβολή των τοπικών παραγόντων. Ιδίως, μάλιστα, τη συμβολή του Δημάρχου Καλαβρύτων, Θανάση Παπαδόπουλου του οποίου το Αναπτυξιακό όραμα τροφοδότησε τις εργώδεις προσπάθειες για την ολοκλήρωση του έργου υποδομών, του Νομάρχη Αχαΐας Δημήτρη Κατσικόπουλου, του πρώην γενικού γραμματέα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας Παναγιώτη Καβαθά, και του σημερινού Σπύρου Σπυρίδωνα, του πρώην Προέδρου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Δημήτρη Λάλα καθώς και του σημερινού Προέδρου, Ακαδημαϊκού και Καθηγητή Χρήστου Ζερεφού.
Καταλήγοντας, θέλω να υπογραμμίσω την έμφαση που δίνουμε στην ανάπτυξη της Έρευνας, της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας. Η πολιτική αυτή ανταποκρίνεται με συνέπεια στη στρατηγική της Λισσαβόνας, η οποία θέτει τους στόχους του Ευρωπαϊκού οράματος. Του οράματος που προσβλέπει σε μια παγκόσμια πρωτιά της ΕΕ στην οικονομία της Γνώσης. Και το όραμα αυτό στηρίζεται και υποστηρίζεται, από την πρωτιά των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων έρευνας (Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσια και ιδιωτικά) με συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Θυμίζω ότι όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης ανέλαβαν την υποχρέωση να δαπανούν το 3% του ΑΕΠ σε έρευνα και τεχνολογία.
Η Ελλάδα έχει τάξει ως πρώτο στόχο να αυξήσει μέχρι το 2013 τις δαπάνες για Έρευνα και Τεχνολογία στο 1,5% του ΑΕΠ από το 0,60 % που είναι σήμερα.
Το ΕΣΠΑ (2007-2013) έχει ορίσει συνολική δημόσια δαπάνη περισσότερα από 1500 εκατ. ευρώ. Υπερδιπλάσια, δηλαδή, από τα 640 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν στην προγραμματική περίοδο 2000-2006.
Ταυτόχρονα, προσαρμόζουμε και ανασυνθέτουμε το νομικό πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία με κύριο κριτήριο την αριστεία, που αναδεικνύεται με αξιολόγηση όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων, φυσικών προσώπων και ιδρυμάτων. Εδώ στην Αχαΐα δώσαμε νέα πνοή στο Τεχνολογικό Πάρκο Πατρών που άρχισε να αποδίδει καρπούς. Για τη Δυτική Ελλάδα δημιουργήσαμε ερευνητικό και τεχνολογικό κέντρο με έδρα την Πάτρα. Έχει έξι (6) Ερευνητικά Ινστιτούτα:
1. Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων και Φαρμάκων (ΙΝ.Ε.Τ.ΦΑ)
2. Ινστιτούτο Έρευνας και Τεχνολογίας στην Ιατρική (ΙΝ.Ε.Τ.Ι.)
3. Ινστιτούτο Δομών και Προηγμένων Υλικών (ΙΝ.ΔΟ.Π.Υ.)
4. Ινστιτούτο Αειφόρου Ανάπτυξης (ΙΝ.ΑΦ.ΑΝ.)
5. Ινστιτούτο Τουριστικού Σχεδιασμού και Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΙΝ.ΤΟ.Σ.Π.Α.)
6. Κεντρική Διεύθυνση (Κ.Δ.),
τα οποία θα λειτουργήσουν δύο (2) στην Πάτρα, δύο (2) στην Ηλεία και δύο (2) στην Αιτωλοακαρνανία. Η κατανομή θα γίνει με απόφαση της Διοίκησης του Κέντρου. Τα Προεδρικά Διατάγματα βρίσκονται στο Συμβούλιο Επικρατείας.
Πιστεύουμε ακράδαντα ότι το ανθρώπινο δυναμικό μας μπορεί να διακριθεί
στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα.
Πιστεύουμε ότι οι Ελληνίδες και οι Έλληνες μπορούν αποτελεσματικά να διεξαγάγουν έναν πνευματικό πρωταθλητισμό σε ένα περιβάλλον αξιοκρατικό και απροκατάληπτο, απαλλαγμένοι από τα εμπόδια που θέτουν οι διακρίσεις, οι προτιμήσεις και η αδιαφάνεια.
Στο σχέδιό μας είναι το Ερευνητικό Κέντρο του Αστεροσκοπείου Αθηνών να δημιουργήσει εδώ έναν χώρο έρευνας και εκπαίδευσης επιστημόνων που να γίνει πρωτοποριακός για ολόκληρη την Ευρώπη. Με αυτές τις σκέψεις εγκαινιάζουμε σήμερα το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος», ευχόμενος επιστημονικές επιτυχίες και την προσέλκυση ανταγωνιστικών προγραμμάτων».
